TAKDİRİ İNDİRİM (İYİ HAL İNDİRİMİ) NEDİR?
Takdiri İndirim (İyi Hal İndirimi) Nedir? Takdiri indirim, halk arasında bilinen adıyla iyi hal indirimi, yargılama sonrası cezalandırılması yönünde karar verilen failin almış olduğu cezada yargılamayı yapan hâkimin TCK m. 62’ye göre indirim uygulamasıdır.
TAKDİRİ İNDİRİM (İYİ HAL İNDİRİMİ) NEDENLERİ NELERDİR?
Yargılamayı yapan hâkim verilen her cezaya iyi hal indirimi uygulayabilir mi, uygularsa iyi hal indirimi hangi koşullarda uygulanır sorusuna da cevap vermek gerekmektedir. Bu durumda hâkimin de indirim yetkisi sınırsız değildir. Şöyle ki, TCK m. 62’nin 2. fıkrasına göre;
Takdiri indirim nedeni olarak,
- Failin geçmişi
- Sosyal ilişkileri
- Fiilden sonraki pişmanlığını gösteren davranışları
- Yargılama sürecindeki pişmanlığını gösteren davranışları
- Cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkileri
Nedenleri gösterilmiştir. İyi hal indirimin yapılabilmesi için kanunda belirtilmiş olan bu kriterler oldukça geniş olmakla beraber yoruma ve esnetmeye de fazlasıyla açıktır. Yukarıda bahsi geçen maddenin genişliği ve yoruma açıklığı da göz önüne alındığı zaman haliyle iyi hal indirimi kanunda açıkça yazmasa dahi Yargıtay kararlarına yansımış olan pek çok husustan dolayı verilebilmektedir. Bunlara örnek vermek gerekir ise;
- Suçun ikrarı
- Mağdurun kusurlu olması
- Mağdurun oluşan zararının karşılanması
- Suçtan doğmuş olan zararın azlığı
- Herhangi bir suç kaydı ve sabıkasının olmaması
Ve daha pek çok sebep sayılabilir.
TAKDİRİ İNDİRİM (İYİ HAL İNİDİRİMİ) UYGULANMASININ ŞARTLARI NELERDİR?
Yukarıda da bahsettiğimiz üzere yargılamayı yapan hâkimin verilmiş olan her cezaya iyi hal indirimi uygulaması mümkün değildir. TCK m. 62’nin 2. fıkrası ‘’Takdiri indirim nedeni olarak, failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlığını gösteren davranışları veya cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkileri göz önünde bulundurulabilir. Ancak failin duruşmadaki mahkemeyi etkilemeye yönelik şeklî tutum ve davranışları, takdiri indirim nedeni olarak dikkate alınmaz. Takdiri indirim nedenleri kararda gerekçeleriyle gösterilir.’’ demektedir. İlgili maddeden de anlaşılacağı üzere iyi hal indirimin uygulanması bu yazılı koşullara bağlanmıştır. Bu koşullar geniş ve yoruma açık olsa dahi yargılamayı yapan hâkimin iyi hal indirimi uygulamasını kısıtlamaktadır. Hâkim söz konusu takdir yetkisini kullanırken hukuka ve hakkaniyete uygun davranmalıdır. İyi hal indiriminin uygulanmaması halinde bunun nedeni denetime elverişli olacak şekilde gerekçesiyle açıklanmalıdır.
İYİ HAL İNDİRİMİ (TAKDİRİ İNDİRİM) NASIL HESAPLANIR?
İyi hal indirimin nasıl hesaplanacağı TCK m. 62’nin 1. fıkrasında düzenlenmiştir. İlgili maddeye göre;
Fail yararına cezayı hafifletecek takdiri nedenlerin varlığı halinde,
- Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine, müebbet hapis cezası verilir.
- Müebbet hapis cezası yerine, 25 yıl hapis cezası verilir.
- Diğer cezaların da altıda biri oranında indirim yapılır.
İyi hal indirimi verilecek cezaya ağırlaştırıcı ve hafifletici tüm tedbirler uygulandıktan sonra belirlenen ceza üzerinde uygulanacaktır. Nitelikli yağma suçundan yargılanmakta olan sanığın TCK m. 149’e göre 12 yıl hapis cezası verildiğini ve bu cezanın TCK m.150/2’ye göre yarı oranında indirilerek 6 yıl’a indiğini düşünelim. Bu durumda iyi hal indirimi verilmesine engel teşkil eden bir durum yok ise (ki olması halinde açıkça ve gerekçeli olarak belirtilmelidir.) yapılan indirimlere son olarak altıda bir oranında takdiri indirim (iyi hal indirimi) uygulanmalıdır. Yukarıdaki hikâyede ilgili indirimler sonucu 6 yıl olan hapis cezasının iyi hal indirimi uygulanarak altıda bir oranında düşürülmesiyle sanık 5 sene hapis cezasına hükmolunacaktır.
