Sağlık sebebiyle iş akdinin feshi
Daha önceki yazılarımızda, iş akdinin derhal feshi sebepleri hususu detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bu yazımızda, iş akdinin işçi tarafından sağlık sebebiyle feshi ve koşulları incelenecektir. Elbette, iş akdinin sağlık sebepleri nedeniyle sona erdirilmesi çalışanlar için duygusal ve hukuki açıdan hassas bir konudur. Sağlık, her bireyin en değerli varlıklarından biridir ve iş hayatıyla olan ilişkisi, her iki taraf için de karmaşık hale gelebilir. Bu blog yazısında, iş akdinin sağlık nedenleriyle nasıl sonlandırılabileceğini, ilgili yasal düzenlemeleri ve dikkat edilmesi gereken önemli noktaları ele alacağız. Sağlıkla ilgili zorlayıcı durumlarla karşı karşıya kalan bireylerin ve işverenlerin haklarını ve sorumluluklarını anlamalarına yardımcı olmak için bu konuyu daha yakından inceleyeceğiz.
Sağlık Sebebiyle İş Akdinin Feshi
4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. Maddesinde, işçinin iş akdini haklı nedenle derhal feshi koşulları sıralanmıştır. Bu madde içerisinde ilk başlık, Sağlık Sebebiyle iş akdinin feshidir. Kanun, çok açık bir şekilde hangi koşullarda iş akdinin sağlık sebebiyle feshedileceğini belirlemiştir. Sağlık koşulları iki ayrı madde olarak Kanun’da düzenlenmiştir. Aşağıda, her iki madde ayrı ayrı şekilde ayrıntılarıyla birlikte inlenecektir.
a) İş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa.
Eğer iş yerinde yapılan iş, çalışan kişinin sağlığı ve yaşayışı için tehlike oluşturuyorsa bu durum iş akdi haklı nedenle işçi tarafından feshedilebilir. Bu sebeple açılacak bir davada, Mahkeme tarafından bilirkişi atanmakta ve iş yerine inceleme yapılmaktadır. Bu incelemede, iş yerindeki çalışma koşullarının işçinin sağlığı için tehlike oluşturup oluşturmadığı detaylı bir şekilde incelenmektedir.
Bir işçinin çalışması sırasında görevinin değiştirilmesi ve yeni görevin işçinin sağlığını açık bir şekilde tehlikeye düşürmesi halinde de yine sağlık sebebiyle iş akdi derhal feshedilebilir.
Bir başka örnek, işçinin sürekli olarak iş yerinde ağır şeyler taşıyor olması ve bir gün büyük bir bel ağrısı ile bel fıtığı riskinin bulunduğunun ortaya çıkması halinde bu durum da sağlık sebebiyle iş akdinin feshi sebeplerinden sayılabilir. Yine, bu hususta bir sağlık raporu ve bilirkişi incelemesi yapılacağını belirtmek gerekmektedir. Yani, oluşan durumun somutlaştırılması ispat açısından önemlidir.
İş yerinin hijyen şartlarına aykırı davranması, soyunma odalarının, yemekhanenin hijyen şartlarına aykırı olması gibi durumlar da bu madde kapsamında sağlık sebebiyle feshe konu yapılabilir.
Genel olarak Yargıtay kararlarında, tam teşekküllü bir hastaneden alınan sağlık kurul raporu neticesinde çalışan kişinin yaptığı işin sağlığını etkileyip etkilemediğinin tespit edilmesi gerektiği belirtilmektedir.
b) İşçinin sürekli olarak yakından ve doğrudan buluşup görüştüğü işveren yahut başka bir işçi bulaşıcı veya işçinin işi ile bağdaşmayan bir hastalığa tutulursa.
Burada, ilk maddeden farklı şekilde işçiden kaynaklı değil iş yerinde çalışan başka bir işçi ya da işverenin bir bulaşıcı hastalığa tutulması ya da işçinin işi ile bağdaşmayan bir hastalığa tutulması halinde iş akdinin feshi durumu bulunmaktadır. Buradaki ayrıma dikkat etmekte fayda vardır.
Yargıtay Kararlarında, bulaşıcı hastalıktan kasıt çalışma arkadaşlarının sağlığı için tehlike oluşturabilecek hastalıklardır. Uygulamada pek rastlanan bir durum olmamakla birlikte, iş arkadaşının hepatit gibi bulaşıcı hastalıklara tutulması durumu bu madde kapsamında yapılabilecek sağlık sebebiyle feshe gerekçe gösterilebilir.
Sağlık Sebebiyle Fesihte Bildirim Zorunluluğu Var Mıdır?
Sağlık sebebiyle iş akdinin feshinde herhangi bir şekilde bildirim yükümlülüğü bulunmamaktadır. Bu durumun ortaya çıkması halinde işçi iş akdini derhal feshedebilir.
Sağlık Sebebiyle Fesihte Kıdem ve İhbar Tazminatı?
İşçinin iş akdini sağlık sebebiyle feshetmesi halinde kendisine kıdem tazminatının ödenmesi gerekir. Sağlık sebebiyle iş akdinin feshi koşullarının oluşmasına rağmen işçiye kıdem tazminatının ödenmemesi halinde işçi tarafından öncelikle zorunlu arabuluculuya başvurmak suretiyle işçilik alacakları davası ile kıdem tazminatı talep edilebilir.
Sağlık sebebiyle iş akdini fesheden işçi ihbar tazminatına hak kazanmaz.
YARGITAY KARARLARI:
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 01.07.2015 tarihli ve 2014/10996 E., 2015/23720 K. sayılı kararında özetle;
“Davacı işçi dava dilekçesi ve öncesindeki ihtarında iş akdini sağlık nedeniyle feshettiğini beyan etmiş olup, 4857 Sayılı Kanunun 24/l-a maddesi uyarınca davacının bu ahatsızlığı ile yaptığı iş gerektiğinde mahallinde inceleme yapılarak uzman bilirkişi marifetiyle iş akdinin konusu işin yapımı işin niteliğinden doğan bir nedenle işçinin sağlık veya yaşayışı için tehlikeli olup olmadığının tespiti ve bunun sonucuna göre feshin haklı olup olmadığının değerlendirilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir”
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 12.12.2013 tarihli ve 2013/14484 E., 2013/22060 K. sayılı kararında özetle;
“Somut olayda; dosya kapsamından davacının 2008 yılında işyerinde eşya taşırken düşerek bel ve boyun rahatsızlığı meydana geldiği, bu kapsamda davacının son olarak 07.09.2011 tarihinde sağlık raporu aldığı, söz konusu raporun 22.10.2011 tarihinde sona erdiği ve davacının 23.10.2011 tarihinden itibaren işine devam etmesi gerektiği ancak davacının 23-24-25.10.2011 tarihlerinde işyerine gelmediği belirtilerek hakkında devamsızlık tutanakları tanzim edildiği anlaşılmaktadır. Mahkemece, davacının sağlık raporu bitimi sonrası işyerine gelmeyerek eylemli olarak fesih yaptığı ve kıdem tazminatına hak kazandığı kabul edilmiştir. Davacının eylemli olarak iş sözleşmesini feshetmesinde haklı nedene dayandığının kabulü için, davacının rahatsızlığının işini yapmaya engel olup olmadığının sağlık raporu ile belirlenmesi gerekmektedir. Mahkemece, davacının rahatsızlığının işini yapmaya engel olup olmadığı araştırılmadan ve bu konuda sağlık raporu alınmadan yazılı şekilde karar verilmiş olması hatalı olup bozma nedenidir.”
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, 17.04.2019 tarihli ve 2017/21706 E., 2019/8959 K. sayılı kararında özetle;
“Davacının iş sözleşmesini, İş Kanunu’nun 24/1-a alt bendi kapsamında haklı sebeple feshedip etmediği konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.Genel olarak iş sözleşmesini fesih hakkı, karşı tarafa yöneltilmesigereken tek taraflı bir irade beyanı ile iş sözleşmesini derhal veya belirli bir sürenin geçmesiyle ortadankaldırabilme yetkisi veren, bozucu yenilik doğuran bir haktır. İşçinin haklı nedenle iş sözleşmesini derhal feshi 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. maddesinde düzenlenmiştir.4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. maddesinin ‘Sağlık Sebepleri’ başlığını taşıyan 1. fıkrasının (a) bendinde, iş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması, işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa, iş sözleşmesinin işçi tarafından haklı olarak feshedilebileceği hususu düzenlenmiştir.Somut uyuşmazlıkta, davacı işçi … Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezi’nce düzenlenen rapor ile kendisine LDH teşhisi konulduğunu, raporda ayakta durmasını ve ağır kaldırmasını gerektiren işlerde çalışmasının sakıncalı olduğunun bildirildiğini, bu sebeple iş sözleşmesini sağlık sebeplerine dayanarak feshettiğini ileri sürmüştür.Mahkemece düzenlenen rapora itibar edilerek, davacının sağlık sebebi ile iş sözleşmesini feshettiği ve kıdem tazminatına hak kazandığı kanaatine varılmış ise de, bu konuda yapılan araştırma yeterli değildir.Dosya kapsamına göre davacının ayakta durmasını ve ağır kaldırmasını gerektiren işlerde çalışmasında sakınca bulunduğuna dair durum bildirir rapor mevcut ise de; 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24/1-a maddesinde öngörülen şartlar yönünden herhangi bir değerlendirme yapılmadığı, davacının rahatsızlığının çalışmasına engel olup olmayacağı yönünden mahkeme tarafından aldırılmış bir sağlık kurulu raporu bulunmadığı anlaşılmaktadır. Belirtilen sebeplerle, 4857 sayılı Kanun’un 24/1.-(a) maddesinde öngörülen unsurlar işyerinin özellikleri, çalışma şartları, yapılan işin özellikleri bir bütün halinde dikkate alınarak davacının ileri sürdüğü sağlık sebepleri bakımından araştırma yapılmalı ve Mahkemece, davacı için tam teşekküllü meslek hastalıkları yahut devlet hastanesinden sağlık kurulu raporu aldırılarak iş sözleşmesinin konusu olan işin yapılmasının, işin niteliğinden doğan bir sebeple davacının sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olup olmadığı belirlenerek, buna göre işçi feshinin haklı olup olmadığı hususu değerlendirilmelidir. Eksik inceleme ve araştırma ile sonuca gidilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.”
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, 09.05.2013 tarihli ve 2013/6383 E., 2013/10238 K. sayılı kararında özetle;
“Dosya içeriğine göre davacının davalıya ait işyerinde mobilya işçisi olarak çalıştığı, işyerinin taşınması üzerine yeni işyerindeki sağlık ve çalışma koşullarının uyarılara rağmen düzeltilmediği, iş şartlarında esaslı değişiklikler olduğu, iyiniyet kurallarına aykırı davranıldığı, hijyenik olmayan koşullarda yemek hazırlanıp
yedirildiği, ara dinlenmelerde çay hizmetinin kaldırıldığı, kıyafet-soyunma-giyinme yerlerin hijyenik olmadığı gerekçe gösterilerek işyerinden ayrıldığı iddia edilmiştir.
Somut olayda davacının yeni taşınılan işyerindeki çalışma ve sağlık koşullarının uyarılara rağmen düzeltilmemesi üzerine iş sözleşmesini feshettiği sabit ise de davacının iddia ettiği hususlar açıklığa kavuşturulmamıştır. Mahkemece yapılacak iş, davacının iş sözleşmesini fesih nedenlerini irdeleyerek, dava dilekçesinde belirtilen yemek ve barınmaya ayrılan yerlerin hijyenik olup olmadığı, işçilerin giyinmesi için tahsis edilen soyunma odaları ile duşların hijyenik şartları taşıyıp taşımadığı iddialarının işyerinde keşif de yapılmak suretiyle çalışma koşulları belirlenerek çalışma şartlarının iş sözleşmesini 4857 sayılı Kanun’un 24/I. ve olay tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 83/5. maddesi kapsamında işçiye haklı fesih imkanı verecek nitelikte olup olmadığı belirlenmeden kıdem tazminatı isteğinin reddi hatalı olmuştur.”
Detaylı bilgi için uzman avukatlarımız ile iletişime geçebilirsiniz.
