Bu yazımızda, mirastan feragat konusu hakkında detaylı bilgi vermeye çalışacağız. Feragat, miras hukuku açısından çok önemli olan ve uygulamada sıklıkla başvurulan bir müessesedir. Bu yazıda, feragat ile ilgili tüm hususlar incelenecektir.
Mirastan Feragat Nedir?
Mirastan feragat, Türk Medeni Kanunu’nun 528. Maddesinde düzenlenmiş olan, mirasçının, miras hakkından feragat etmesini düzenleyen hukuki bir durumdur. Feragat edilebilmesi için, öncelikle mirasçı ile miras bırakan arasında feragat sözleşmesi imzalanması gerekir. Bu sözleşmesi ivazlı(bir bedel karşılığında) ya da ivazsız(herhangi bir bedel olmadan) yapılabilir. Böylelikle, mirasçı artık miras bırakanın mirasından herhangi bir hak iddia edemez.
Mirastan Feragat Sözleşmesi Nedir?
Mirastan feragat sözleşmesi, bir kişinin gelecekte kendisine miras bırakması muhtemel olan mirasçısı ile arasında yaptığı, ivazlı ya da ivazsız şekilde vazgeçmesini içeren sözleşmedir. Örneğin, bir çocuk babası ile feragat sözleşmesi yapabilir. Bu feragat sözleşmesi ile ileride babasının ölümü halinde mirastan herhangi bir şekilde pay almayacağını, herhangi bir talepte bulunmayacağını belirtebilir. Bu durumda, Kanun’da belirtilen şekilde geçerli bir feragat sözleşmesi yapılmış ise çocuk mirastan vazgeçmiş sayılır.
Mirastan Feragat Sözleşmesi Şekil Şartı Nedir?
Sözleşmesinin geçerli olabilmesi için bazı hususlara dikkat edilmesi ve Kanun’da belirtildiği şekilde yapılması gerekmektedir. Aksi taktirde bu sözleşme geçersiz sayılır ve feragat gerçekleşmez. Bu şartları aşağıda sıralanmıştır:
- Taraflar sözleşmesi yapan kişiler ayırt etme gücüne sahip olmalıdır.
- Taraflardan biri kısıtlı olmamalıdır.
- Sözleşmesinin noter huzurunda yapılması gerekir. Noterde yapılmayan feragat sözleşmeleri geçersizdir.
- Miras bırakan noterde yapılan sözleşme esnasında bizzat bulunmalıdır. Vekaletname ile bir başka kişiyi temsilci atayarak bu sözleşmeyi yapması söz konusu olamaz.
Mirastan Feragatin Sonuçları
Feragat eden kişi artık hiçbir şekilde miras bırakanın mirasından hak talebinde bulunamaz. Feragat sözleşmesi yapıldıktan sonra, miras bırakanın mal varlığı aşırı derecede artsa bile ileride miras hakkından yararlanamaz. Dolayısıyla, Feragat sözleşmesi yapmadan önce uzman bir avukattan destek alınması ileride yaşanabilecek hak kayıplarının önlenebilmesi açısından oldukça önemlidir. Feragat sözleşmesi herhangi bir kişi lehine yapılmadıysa, en yakın ortak kökün alt soyu lehine yapılmış sayılır.
Örneğin, A kişinin B, C ve D adına üç çocuğu olduğunu düşünelim. A ile B feragat sözleşmesi yapmış olsun. Sözleşmede, feragatin kimin lehine yapıldığına dair bir düzenleme de bulunmasın. Bu durumda, B feragat ettiği için B’nin mirastaki payı kardeşleri C ile D arasında paylaştırılır. Peki B’nin feragat ettiği durumda annesi E, B’nin mirasından pay alır mı? Hayır, TMK 529. Gereği bu örnek için değerlendirilirse anne E’nin pay alması söz konusu değildir.
Kardeşler Arası Mirastan Feragat
Bu sözleşmesinin, feragat eden kişi ile miras bırakması muhtemel kişi arasında yapılması gerekmektedir. Örneğin, baba ile oğlu arasında bu sözleşme yapılabilir. Fakat, babanın bırakacağı miras için çocuklar arasında bir feragat sözleşmesi yapılması söz konusu olamaz.
Ancak, feragat eden çocuk, bu sözleşmeyi diğer kardeşler lehine yapabilir. Yani, feragat sözleşmesinde; kendi miras hakkını kardeşlerine ya da herhangi bir başka kişiye bırakacak şekilde sözleşmeye yapılabilir.
Eğer sözleşme belirli bir kişi lehine yapılmış ise ve herhangi bir sebeple bu kişi mirasçı olamazsa, sözleşme hükümden düşer. Bu durumda feragat eden, feragat etmemiş gibi mirasa hak kazanacaktır.
Noterden Mirastan Feragat Sözleşmesi
Sözleşmesinin geçerli olabilmesi için sözleşmenin noterde yapılması gerekir. Herhangi bir noterde bu sözleşme yapılabilir. Bu sözleşmenin Noterdesözleşmesi yapılabilmesi için öncelikli olarak sözleşmesinin örneğinin hazırlanması ve bunun notere sunulması gerekir. Bunun için uzman bir avukattan hukuki destek alınması faydalı olacaktır.
İvazlı Mirastan Feragat Sözleşmesi
Feragat sözleşmesi içerisinde, feragat karşılığında bir bedel belirlenebilir. Örneğin (A) çocuk ile (B) baba arasında feragat sözleşmesi yapıldığını düşünelim. B, feragat karşılığında çocuğuna evlerinden birini vermeyi taahhüt ediyorsa bu bir ivazlı mirastan feragat sözleşmesidir. Bu ve buna benzer şekilde bir bedel karşılığında feragat ediliyorsa ivazlı feragatten söz edilir. Bu durumda, feragat A’nın alt soyu yani çocukları için de geçerli olacaktır. A’nın çocukları da B’nin mirasından pay alamayacaktır.
İvazsız Mirastan Feragat Sözleşmesi
İvazsız mirastan feragat sözleşmesi, herhangi bir bedel olmaksızın bir kişinin feragat etmesi durumudur. Bu durumda,feragat eden kişinin alt soyu mirasçı olmaya devam eder.
- Örneğin (A) çocuk (B) babasının mirasından herhangi bir bedel olmaksızın feragat etsin. Bu durumda A’nın çocuğu C, ileride B’nin ölmesi halinde B’nin mirasçısı olacaktır.
Tek taraflı mirastan feragat
Tek taraflı olarak mirastan feragat edilmesi söz konusu değildir. Feragat, miras bırakan ile mirasçı hayattayken karşılıklı olarak yapılan bir sözleşmedir. Eğer miras bırakan öldükten sonra mirasçılar, bu kişinin mirasını almak istemiyorsa, murisin ölümünden itibaren 3 ay içerisinde mirası reddetmelidir. Bu durum, mirastan feragat değil, mirasın reddedilmesi anlamına gelir.
Mirastan Feragat Sözleşmesinin Tapuya Tescili
Bu sözleşmenin tapuya tescil edilmesi zorunlu değildir. Fakat taraflar dilerse, noter huzurunda yapılan sözleşmesi akabinde bu sözleşmeyi tapuya tescil ettirebilir.
Engelli Araç Miras Feragat
ÖTV muafiyetli engelli aracın, mirasçıya devrinde mirastan feragat edilmesi gerektiği yönünde bazı yazılar bulunmaktadır. Bu yazılarda, engelli araca sahip kişinin vefat etmesi halinde, mirasçıların bu aracı ÖTV ödemeden alabilmesi için öncelikle diğer kardeşlerin feragat etmesi gerektiği ifade edilmektedir. Halbuki bu sözleşme feragat sözleşmesi değildir. Bu sözleşme miras taksim sözleşmesidir. Miras taksim sözleşmesi ile diğer kardeşler bir kardeş lehine feragat edebilir. Fakat bu sözleşme ile mirasbırakan ile mirasçı arasında yapılan sözleşme birbirinden farklıdır.
Mirastan Kısmi Feragat
Feragat sözleşmesinin tüm miras payı için yapılması zorunlu değildir. Mirasçılar isterse miras payının ya da saklı payının belirli bir kısmı için feragat sözleşmesi yapabilirler. Kısmi feragat, feragat edenin mirasçılık sıfatı üzerinde etkili değildir. Kısmi feragat halinde, yalnızca feragat edenin feragat ettiği oranda miras payı azalır. Yani, kısmi feragatte feragat eden mirasçı olmaya devam eder.
