Fazla Mesai Haklı Fesih
Bu yazımızda, bir işçiye fazla mesai ücretinin ödenmemesi halinde işçinin haklı nedenle fesih hakkı incelenecektir. Ayrıca, fazla mesai ücretinin ne şekilde hesaplanacağı ve fazla mesai ücreti ile ilgili diğer bilgiler de bu yazımızda izah edilecektir.
Fazla mesai ücreti, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında çalışan işçilere, Kanun’un 41/2. Maddesi kapsamında belirlenen sürenin üzerinde mesai yapılması halinde işçiye ödenmesi gereken ücrettir.
- Haftalık 45 saati aşan çalışma
- Günlük 11 saati aşan çalışma
- Gece vardiyasında günlük 7,5 saati aşan çalışma
Fazla mesai ücretinin şartları nelerdir?
Bu kapsamda, fazla mesai ücretine hak kazanılabilmesi için aşağıdaki şartların oluşması gerekmektedir.
- Haftalık 45 saati aşan çalışma
- Günlük 11 saati aşan çalışma
- Gece vardiyasında günlük 7,5 saati aşan çalışma
Fazla mesai ücreti ne kadardır?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 41/2. Maddesi kapsamında fazla mesai ücreti normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi ile bulunur. Örneğin, işçinin saatlik brüt ücretinin 100 TL olduğunu düşünelim. Bu durumda, her bir fazla mesai saati için kendisine 150 TL ödenmelidir.
Fazla mesai ücreti hesaplaması nasıl yapılır?
Fazla mesai ücreti hesaplamasının yapılabilmesi için öncelikli olarak işçinin haftalık ve günlük çalışma sürelerinin bulunması ve bu sürelerden işçinin ara dinlenmelerinin çıkarılması gerekmektedir.
Örneğin bir işçinin haftalık 6 günü, 08:00-18:00 arasında çalıştığını ve 1 saat yemek molası yaptığını düşünelim. Bu durumda, toplam çalışma süresi 10 saat olacak ve bu süreden 1 saatlik ara dinlenme çıkarılacaktır. Yani, günlük 9 saat mesai yapılmaktadır. 9×6=54 haftalık mesai saatidir.
Bu durumda, 54-45=9 saat haftalık fazla mesai yapılmaktadır.
İşçinin günlük ücretinin 750 TL olduğunu düşünelim. Saatlik ücretinin bulunabilmesi adına 750/7,5= 100 TL saatlik ücret bulunmaktadır.
100 x 0,5= 150 TL bir saatlik fazla mesai ücretidir.
9×150=1350 TL haftalık fazla mesai alacağı hesaplanmalıdır.
İşçiye fazla mesai ücreti ödenmezse işçi istifa edebilir mi?
Fazla mesai ücreti işçinin ücreti olarak kabul edilmektedir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24/II-e bendinde, ücretin ödenmemesi haklı nedenle fesih sebebi olarak düzenlenmiştir. Bu durumda fazla mesai ücreti kendisine ödenmeyen işçi haklı nedenle iş akdini feshedebilir. Kıdem tazminatının ödenmesi gerekmektedir.
Uygulamada, fazla mesai ücretinin ödenmemesi sebebiyle istifa edildiği durumlar ile karşı karşıya kalınmaktadır. Fakat, istifa ile haklı nedenle fesih birbirinden farklı durumlardır. Hak kaybına uğranılmaması adına, bu sürecin uzman bir avukat ile yürütülmesi tavsiye olunur.
Fazla mesai ücreti ne zaman ödenir?
Fazla mesai ücretinin, ay sonra ücret ile birlikte toplu olarak ödenmesi gerekmektedir. Yani, ücretin ödendiği her ay ya da ücret haftalık olarak ödeniyorsa hafta; fazla mesai ücretinin de ödenmesi ve bordroda gösterilmesi gerekir.
Fazla mesai ücreti nasıl ispatlanır?
Fazla mesai yaptığını iddia eden işçi, bu taleple bir dava açarsa fazla mesai yaptığını ispatlaması gerekmektedir. İş yerinde düzenli olarak imzalı ücret bordrosu alınıyorsa, işçinin imzasının yer aldığı aylarda herhangi bir fazla mesai ücreti tahakkuk ettiyse bunun aksinin de aynı nitelikte delille yani yazılı delille ispatı gerekir.
Örnek vermek gerekirse, işçinin Ocak 2022 ayında 10 saat fazla mesai yaptığını ve işçinin imzasına havi ücret bordrosunda 10 saatlik fazla mesainin işlendiği ve ücretin ödendiği görülmektedir. Bu durumda, işçinin daha fazla fazla mesai yaptığı yönünde iddiasını tanık ile ispatlaması söz konusu olamaz.
Ancak, eğer işveren tarafından imzalı ücret bordrosu tutulmuyorsa, tanık ifadeleri ile fazla mesainin ispatı mümkündür.
Genel anlamda fazla mesai ücretinin ispatında aşağıdaki delillere başvurulur:
- Ücret bordrosu
- İş yeri puantaj kayıtları
- İş yeri giriş-çıkış kayıtlarını gösterir diğer belgeler
- İş yeri içi yazışmaları
- Tanık
Fazla mesaisi ödenmeyen işçi ne yapmalıdır?
Eğer bir işçinin fazla mesaisi işveren tarafından ödenmiyorsa bu durumda işçi iş akdini haklı nedenle feshedebilir. Bu fesih bildirimi akabinde hem bakiye fazla mesai ücretinin ödenmesi hem de kıdem tazminatının ödenmesi amacıyla öncelikli olarak dava şartı arabulucuya başvurulması gerekir. Arabuluculuk süreci içerisinde taraflar anlaşamazsa işveren aleyhine bir alacak davası açılması gerekir. Tüm bu süreçlerde hak kaybına uğranılmaması adına alanında uzman bir avukattan destek alınması faydalı olacaktır.
