TEDBİR NAFAKASI NEDİR? TEDBİR NAFAKASININ ŞARTLARI NELERDİR?

Tedbir nafakası nedir? sorusu sıklıkla sorulan sorulardan biridir. Tedbir nafakası, Evlilik birliğinin bitmesi ve akabinde boşanma davası açılmasından sonra taraflardan herhangi birinin boşanma gerçekleşene kadar yani bir başka değişle mahkeme sürecice hayat standartlarını korumak amacıyla mahkeme tarafında hükmedilen geçici bir nafakadır.

TEDBİR NAFAKASI NEDİR?

Tedbir Nafakası, Türk Medeni Kanunu’nun 169. maddesinde; “Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır.” şeklinde düzenlenmektedir. Bir başka anlatım ile boşanma davası devam ederken, dava süresince eşlerden birinin veya müşterek çocuğun muhtaç duruma düşmemesi ve hayatlarını idame ettirilebilmesi amacıyla hükmedilen ve hâkim tarafından resen alınacak geçici önlemlerden biridir. Müşterek çocuğun giderleri için çocuğun geçici velayetine sahip eş lehine tedbir nafakasına hükmedilmektedir. Tedbir nafakası ödeme yükümlülüğü, dava sonunda verilecek kararın kesinleşmesine kadar devam etmektedir. Boşanma kararı kesinleştikten sonra şartlar sağlandığı takdirde tedbir nafakası yerine eş için yoksulluk, çocuğun bakım, eğitim, sağlık gibi giderleri için ise iştirak nafakasına hükmedilmektedir.

TEDBİR NAFAKASI TALEBİNDE KİMLER BULUNABİLİR?

• Tedbir nafakası, boşanma veya ayrılık davası sürecinde talep edilebilen bir tür nafakadır.
• Tedbir nafakası talebi, kadın veya erkek ayrımı yapmaksızın her iki taraf da yapabilir.
• Tedbir nafakası, boşanma davası sırasında taraflardan birinin yoksullaşması durumunda verilebilir.
• Ergin olmayan çocukların bakımı ve çocukların yararına kullanılması amacıyla velayeti üstlenen eş de tedbir nafakası talep edebilir.
• Tedbir nafakası talebinde kusur şartı aranmaz. Kusurlu olan eş de tedbir nafakası talep edebilir.
• Evlilik birliğinin temelden sarsılmasına neden olan eş, kusurlu olsa bile tedbir nafakası talebinde bulunabilir.
• Tedbir nafakası, tarafların maddi ihtiyaçlarını karşılamak ve geçici bir süre için destek sağlamak amacıyla verilir.
• Tedbir nafakası miktarı, davanın özelliklerine ve tarafların ekonomik durumlarına bağlı olarak belirlenir.
• Tedbir nafakası, davanın sona ermesiyle veya mahkeme kararıyla sonlanabilir.

Nafaka yükümlülüğünü ihlal durumunu gözden geçirmekte ayrıca fayda vardır.

BOŞANMA DAVASI AÇMADAN TEDBİR NAFAKASI TALEBİNDE BULUNULABİLİR Mİ?

Boşanma davası açmadan önce, taraflardan biri tedbir nafakası talep edebilir. Ancak, tedbir nafakası talep etmek için ayrı yaşamanın ve bu ayrılığın haklı bir gerekçeye dayandığının kanıtlanması gereklidir. Örneğin, şiddet uygulanması, uyuşturucu kullanımı, aldatma gibi sebepler haklı gerekçeler olabilir. Ayrı yaşayan eş, aynı zamanda 18 yaşından küçük çocukların yararını gözeterek tedbir nafakası talebinde bulunabilir.

Boşanma davası açıldıktan sonra, eş ve çocukların geçimini sağlamak için tedbir nafakası talep edilebilir. Mahkeme, tarafların maddi durumlarını dikkate alarak geçici nafaka ödenmesine karar verebilir. Ayrıca, talep olmasa bile mahkeme nafaka ödenmesi kararı verebilir. Davanın süreci boyunca yoksullaşan eşin barınma, geçim ve çocuk bakımı gibi durumları göz önünde bulundurulur.

TEDBİR NAFAKASININ MİKTARI NASIL BELİRLENİR?

• Tarafların sosyal ve ekonomik durumu: Tarafların aylık gelirleri, mal varlıkları, çalışma durumları ve yaşam standartları gibi faktörler değerlendirilir. Tarafların ekonomik durumu, nafakanın miktarını etkileyen önemli bir faktördür.
• Çocukların bakımı ve ihtiyaçları: Ergin olmayan çocukların sayısı, yaşları, sağlık durumları, eğitim ihtiyaçları gibi faktörler göz önünde bulundurulur. Çocukların bakımı ve ihtiyaçları için yapılması gereken harcamalar, nafakanın belirlenmesinde önemli bir rol oynar.
• Giderler ve masraflar: Tarafların güncel giderleri, ev kirası, faturalar, sağlık harcamaları gibi masraflar dikkate alınır. Ayrıca, tarafların yaşadığı bölgenin maliyeti ve enflasyon gibi faktörler de nafakanın miktarını etkileyebilir.
• Hakkaniyet: Nafakanın belirlenmesinde adalet ve hakkaniyet prensipleri gözetilir. Tarafların yaşam standartları arasında makul bir denge sağlanması amaçlanır.
• Süreç içinde değişiklikler: Tedbir nafakasının miktarı, zaman içinde değişebilir. Tarafların veya çocukların durumunda değişiklikler olması durumunda nafaka miktarı yeniden değerlendirilebilir.

Tüm bu hususlar dikkate alınarak Mahkeme tarafından tedbir nafakasının miktarı belirlenmektedir.

TEDBİR NAFAKASI ARTIRILIP AZALTILABİLİR Mİ?

Tedbir nafakasına hükmedildikten sonra, üzerine nafaka bağlanan veya nafaka ödemeye hükmedilen eşin, sosyal ve ekonomik durumları değişebilir. Ayrıca lehine nafaka hükmedilen çocuğun gereksinimleri yaşı ile birlikte değişebilir. Bu ve bu gibi durumlarda tedbir nafakası talep üzerine hâkim tarafından azaltılıp, arttırılabilir.

TEDBİR NAFAKASI NEZAMAN SONA ERER?

Tedbir nafakası geçici süreli bir nafakadır. Boşanma davasının sona ermesiyle tedbir nafakası da kalkar.

TEDBİR NAFAKASINDA ZAMANAŞIMI VAR MIDIR?

Tedbir nafakası talebi boşanma davası devam ederken tarafların istediği an öne sürebilecekleri bir nafaka türüdür. Bu sebeple tedbir nafakası talebinde herhangi bir zamanaşımı süresi bulunmaz.

TEDBİR NAFAKASI TALEBİ HANGİ MAHKEMEDEN NASIL İSTENİR?

Tedbir nafakası talebi boşanma ve ayrılık davası ile birlikte talep edilmesi halinde görevli ve yetkili mahkeme, boşanma davasının görüldüğü mahkeme olacaktır.

Tedbir nafakası talebi boşanma davasından ayrıda talep edilebilir, bu durumda görevli ve yetkili mahkeme eşlerden birinin yerleşim yerinde bulunan aile mahkemesidir. Aile mahkemesi olmayan yerlerde aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemeleri görevlidir.

Bu hususta detaylı bilgi almak istemeniz durumunda, alanında uzman İzmir aile avukatına ulaşarak detaylı bilgi edinebilirsiniz.

Tedbir Nafakası Nedir yazısı ilk önce İz Partners İzmir Avukatlık - Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

NAFAKA NEDİR

İş bu yazımızda, nafaka yükümlülüğünü ihlal irdelenecek olup; bu konuya girmeden önce nafakanın tanımının yapılması gerekmektedir. Nafaka aile hukukundan doğan kişisel bir borçtur. Türk Medeni Kanunu kapsamında evlilik birliği içerisinde veya evlilik birliği sona erdikten sonra istenebilecek nafaka türleri mevcuttur. Nafaka türleri; tedbir nafakası, yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası olmak üzere üçe ayrılmaktadır. Nafaka türlerini kısaca tanımlayacak olur isek;

Tedbir Nafakası

Tedbir Nafakası, Türk Medeni Kanunu’nun 169. maddesinde“Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır.” şeklinde düzenlenmektedir. Bir başka anlatım ile, boşanma davası devam ederken, dava süresince eşlerden birinin veya müşterek çocuğun muhtaç duruma düşmemesi ve hayatlarını idame ettirilebilmesi amacıyla hükmedilen ve hakim tarafından resen alınacak geçici önlemlerden biridir. Müşterek çocuğun giderleri için çocuğun geçici velayetine sahip eş lehine tedbir nafakasına hükmedilmektedir. Tedbir nafakası ödeme yükümlülüğü, dava sonunda verilecek kararın kesinleşmesine kadar devam etmektedir. Boşanma kararı kesinleştikten sonra şartlar sağlandığı takdirde tedbir nafakası yerine eş için yoksulluk, çocuğun bakım, eğitim, sağlık gibi giderleri için ise iştirak nafakasına hükmedilmektedir.

Yoksulluk Nafakası

Yoksulluk Nafakası, Türk Medeni Kanunu’nun 175. Maddesinde;“Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.” şeklinde düzenlenmektedir.

Bir başka anlatım ile yoksulluk nafakası, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren yoksulluğa düşen eşe ödenen bir nafaka türüdür. Yoksulluk nafakası boşanma davasında talep edilebileceği gibi boşanma sonrası ayrı bir dava ile de talep edilebilmektedir. Ancak boşanma davası dışında ayrı bir dava ile talep edildiği takdirde Türk Medeni Kanunu’nun 178. Maddesi uyarınca 1 yıllık zamanaşımı süresine dikkat edilmesi gerekmektedir.

Yoksulluk nafakasına hükmedilebilmesi için taraflardan birinin talepte bulunması, talep eden eşin kusurunun daha ağır olmaması, hükmedilecek olan nafaka miktarının ise nafaka ödeyecek eşin mali gücü ile orantılı olması şartlarının bir arada bulunması gerekmektedir.

Yoksulluk nafakası kural olarak süresizdir. Ancak bazı hallerde nafakanın sona ermesi mümkündür. Şöyle ki;

• Taraflardan birinin ölümü ile yoksulluk nafakası sona ermekte olup, mirasçıların nafaka ödenmesini talep etme hakları olmadığı gibi sağ kalan tarafa nafaka ödeme yükümlülükleri de bulunmamaktadır.
• Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi de nafakayı kendiliğinden sona erdirmektedir. Borçlu tarafın yeniden evlenmesi ise nafaka ödenmesine engel değildir. Ancak borçlu taraf, evlendiği gerekçesi ile geçiminin zorlaştığını ve mali gücünün nafaka ödemeye elverişli olmadığını iddia ederek nafakanın azaltılmasını talep edebilmektedir.
• Alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi gibi durumlarda ise borçlu taraf, Aile Mahkemesine başvurarak nafakanın kaldırılmasını talep edebilmektedir.

İştirak Nafakası

İştirak nafakası, müşterek çocuklar lehine hükmedilen bir nafaka türü olup; butlan, ayrılık veya boşanma sonucunda velayet hakkı kendisine bırakılmamış olan eşin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine mali gücü oranında katılmasıdır. İştirak Nafakası kamu düzenine ilişkin olduğundan hakim talebe gerek olmaksızın, kendiliğinden iştirak nafakasına hükmetmekte olup, miktarını da resen belirlemektedir. Çocuğun yaşı, eğitim durumu, ihtiyaçları, anne ve babanın ödeme gücü, bakmakla yükümlü oldukları çocuk sayısı, kültürel düzeyleri gibi durumlar nafaka miktarının belirlenmesinde dikkate alınmaktadır.

İştirak nafakası karar kesinleşince ödenmeye başlanmakta olup, çocuk ergin oluncaya kadar devam etmektedir. Buna ek olarak nafaka yükümlüsünün ölümü halinde de iştirak nafakası sona ermektedir. Ayrıca iştirak nafakası yükümlüsü hiçbir kusuru olmaksızın malvarlığını kaybetmesi ve ekonomik olarak yoksul duruma düşüp nafaka ödeyemeyecek duruma gelmesi halinde Aile Mahkemesine başvurarak iştirak nafakasının kaldırılmasını talep edebilmektedir.

NAFAKA YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜ İHLALİ NEDİR

Nafaka yükümlülüğünü ihlal, nafaka yükümlüsünün nafakaya ilişkin mahkeme kararının kendisine yüklediği ödeme yükümlülüğünü yerine getirmemesi, bir başka anlatım ile nafaka yükümlülüğüne kısmen veya tamamen uymamasıdır.

NAFAKA YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜ İHLAL SUÇUNUN FAİLİ VE MAĞDURU KİMDİR

Nafaka yükümlülüğünün ihlali davasında şikayetçi, lehine nafaka hükmedilen olan kişisidir. Bu kişiye nafaka alacaklısı da denmektedir.

Nafaka yükümlülüğünün ihlali suçunun faili ise nafaka yükümlülüğünü ihlal eden ve nafaka ödemekle yükümlü olan kişidir.

NAFAKA YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜ İHLAL SUÇUNUN UNSURLARI NELERDİR

Nafakanın ödenmesine ilişkin bir mahkeme kararının bulunması ve nafakanın hukuken devam ediyor olması gerekmektedir.

Nafaka ödemesine ilişkin karar, ara karar veya son karar niteliğinde olabilir

• Mahkeme kararı ile belirtilen tarihlerde, belirlenen nafaka borcu ödenmemiş olmalıdır.
• Nafakanın tahsili için nafaka ilamına veya nafaka ödenmesine ilişkin ara karara ilişkin icra takibi başlatılmış olmalı ve ödeme veya icra emri borçluya tebliğ edilmiş olmalıdır.
• Ödeme emrinin borçlu asile tebliğ edilmiş olması gerekmekte olup, asil yerine vekile tebliğ yapılır ise bu suç oluşmaz.
• Aylık nafakaya hükmedilmesi durumunda ödeme ya da icra emrinin tebliği ile şikayet tarihi arasında işlenmiş en az bir aylık cari nafaka borcu bulunmalıdır.
• Nafaka yükümlülüğünü ihlal suçu kasten işlenebilen bir suçtur.
• Bahse konu suçun oluşabilmesi için icra veya ödeme emri tebliğ edildikten sonra, şikayet tarihinden geriye dönük olarak en az bir aylık nafaka borcunun doğmuş olması gerekmektedir. Ancak şikayet tarihinden geriye doğru ödenmeyen 3 aylık nafaka borcu da şikayete konu edilebilmektedir. Bir başka anlatım ile alacaklı, borçlu sanığın ödemediği tüm ayları değil de yalnızca şikayet tarihinden geriye doğru ödenmeyen üç aylık nafaka borcunu şikayet edebilmektedir.
• Cezanın ortadan kaldırılmasını gerektiren nedenlerin bulunmaması gerekmektedir.

NAFAKA YÜKÜMLÜĞÜNÜN İHLALİ SUÇUNDA YARGILAMA, ŞİKAYET SÜRESİ VE ZAMANAŞIMI

Nafaka yükümlülüğünün ihlali suçu, takibi şikayete bağlı bir suçtur olup re’sen kovuşturma yapılan bir suç değildir. Nafaka alacaklısı yetkili ve görevli icra mahkemesine yazılı veya sözlü başvuru ile şikayette bulunabilmektedir.

Nafaka yükümlülüğüne ilişkin dava süresi İcra ve İflas Kanunu’nun 347. maddesinde “Bu Bapta yer alan fiillerden dolayı şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer.” şeklinde düzenlenmiştir. Söz konusu maddeden de anlaşıldığı üzere şikayet hakkı, nafaka alacağının ödenmediğinin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her durumda eylemin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşmektedir.

NAFAKA YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN İHLALİNDE YETKİLİ VE GÖREVLİ MAHKEME

Nafaka yükümlülüğünün ihlalinde yetkili ve görevli mahkeme İcra İflas Kanunu’nun 346 ve 348. Maddelerinde düzenlenmektedir. Bahse konu kanun maddeleri uyarınca nafaka yükümlülüğünün ihlalinde şikayete bakmakla görevli ve yetkili mahkeme icra takibinin yapıldığı yerdeki  İcra Ceza Mahkemesidir.

NAFAKA YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜ İHLAL SUÇUNUN YAPTIRIMI NEDİR

Nafakaya ilişkin kararlara uymamanın cezası İcra İflas Kanunu’nun 344. Maddesinde düzenlenmektedir.

İlgili kanun maddesinde de açıkça belirtildiği üzere, nafaka ödememenin yaptırımı “üç aya kadar tazyik hapsi“dir. Tazyik hapsinin amacı kişinin yapmakla, vermekle ya da yapmamakla yükümlü olduğu şeyleri derhal yerine getirmesi sağlamaktır.

Hapis kararının uygulanmasına başladıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse borçlu tahliye edilir.

Nafaka ödemediği için tazyik hapsine mahkûm edilen kişinin cezası ertelenmez, paraya da çevrilmez.

Bu suçta uzlaştırma hükümlerinin uygulanması mümkün değildir.

Nafaka Yükümlülüğünü ihlal yazısı ilk önce İz Partners İzmir Avukatlık - Hukuk Bürosu üzerinde ortaya çıktı.